کارگاه تک جلسه سینما روانکاوی - جلسه 30

عنوان فیلم :  استاد / The Master

تحلیلگران : محمد مهدی کهربی / دکتر همایون ذوالفقاری نیا
تاریخ : جمعه 8 شهریور   / هزینه : 15.000 تومان / ساعت : 16 الی 20

آدرس : تهران، خیابان شریعتی، خیابان سمیه، بین بهار و مفتح، بن بست خوانساری، پلاک 6، طبقه 5، واحد 15
تلفن : 1-88322630

نیاز به روزرو و هماهنگی نیست، فقط به موقع قبل از جلسه در مکان ذکر شده حضور یابید،
ثبت نام در محل انجام خواهد شد.

 

  

 
معجزۀ روایت ، داستان و فیلم



 شیفتگیِ انسان به افسانه ها و قصه ها در طولِ تاریخ نشان ازاهمیت و جایگاهِ ویژۀ روایت و داستان در روانِ انسان دارد .شاید کارل گوستاویونگ یکی از اولین کسانی بود که به نقش و تاثیرِ افسانه های اساطیری در روانِ انسان اشاره کرد . حال انسانِ مدرن تماشای فیلم را جایگزینی مناسبی برای پر کردنِ این خلاء روانی قرار داده است.تماشای یک فیلم برای انسانّ مدرن دیگر تنها یک سرگرمی ساده نیست بلکه وی ساحتی جدید را با دیدنِ یک فیلم تجربه می کند ،تجربه ای که اغلب با فرافکنی ها ،همذات پنداری ها و البته تحول های درونی همراه است.

به تعبیر گری سالامون نویسندۀ کتابِ فبلم درمانی «فیلم ها قدرتمند هستند ،زیرا تصاویرِ آنها سلول های ما را لمس می کنند.فیلم ها باعث می شوند ما احساس کنیم و همین احساس و عواطف باعث می شود بدانیم که زنده اینم.»از این رو فیلم برای انسانِ آگاه می تواند ابزاری قوی و منحصر به فرد باشد برای تأثير و تأثر. در هنگام تماشای یک فیلم چندین رویکرد را می توانیم اتخاذ کنیم و این مسئله تنها به انتخابِ ما بستگی دارد که کدامین رویکرد را در نظر داشته باشیم.

1- تماشای یک فیلم تنها برای سرگرمی .در این رویکرد تنها به مسائلِ سطحی و ظاهری یک فیلم توجه می شود و نه بیشتر. کسی که چنین رویکردی را برای تماشایِ فیلم اتخاد می کند مایل است تا به واسطۀ مشاهدۀ فیلم از شدت و فشارِ تنش و هیجان ها و اندیشه های ناخوشایند رهایی یاید.

2- تماشای یک فیلم در حالی که به ابزار و سلاحِ تحلیل و نقد مجهز هستیم و سعی در آنالیزِ موشکافانۀ لایه های ظاهری و باطنیِ فیلم.گویی در این روش ما با شمشیرِ لوگوس میل داریم تا لایه های عمیقِ داستان و روایت را از هم باز کنیم تا بتوانیم به درون مایه های عمیقِ فیلم دسترسی پیدا کنیم.این رویکرد اگر چه بسیار موردِ توجه تحلیلگران واقع شده است ولی ماهیتیِ کاملاً آنیموسی و مردانه دارد.

3- یک رویکردِ اروس گونه ،آنیمایی تر یا زنانه تری در ارتباط با تماشایِ فیلم وجود دارد که به جای نفوذ در لایه های ظاهری و یا عمیق تر فیلم و جستجو و کنکاو و کوشش های نماد شناسانه و سمبل شناسانه ،اجازه می دهیم تا فیلم در ما نفوذ کند!. اجازه می دهیم که از فیلم تاثیر بپذیریم .و بعد با توجه به نوع و جنسِ هیجاناتِ خودمان در طولِ فیلم می توانیم به لایه های عمیقی در ناخودآگاه پی ببریم.و چنانچه در این سفر از همراهیِ یک مشاور و کارشناس بهرهمند باشیم تا حدِ زیادی این سفرِ درونی می تواند سرآغازِ یک تحولِ درونیِ شفا بخش نیز باشد. این رویکرد رویکردی نوین است که به نامِ فیلم درمانی و فیلم تراپی بسیار موردِ توجه روان درمانگرانِ مدرن واقع شده است.

در هنگامِ تماشایِ یک فیلم و یا پس از اتمامِ فیلم انسان با هیجاناتِ مثبت و یا منفی رو به رو می شود.روان درمانگر با دقتِ هر چه تمام تر به این حالاتِ هیجانی در مراجع توجه می کند.این هیجانات اغلب به صورتِ احساساتی همچون خنده، گریه ،خشم و یا شادی و خرسندی بروز پیدا می کند.به واسطۀ ابراز و آشکار شدنِ این احساساتِ پنهان، آدمی با یک تخلیۀ هیجانی رو برو می شود.در حقیقت تمامِ آن عناصر خفته و احساساتِ پنهانی که تا پیش از این به صورتِ انرژی های روانی در ناخودآگاهِ فرد انباشته شده بود به واسطۀ تماشای فیلم به سطحِ آگاهِ روانِ فرد سرازیر می شود.

آدمی با تاثیر پذیرفتن از فیلم با نوعی از کاتارسیس یا تخلیۀ هیجانی رو برو می شود ودر پی آن می تواند به آرامش و تعادلِ بیشتری در روانش برسد.آدمی برای طی کردنِ مسیرِ زندگی اش با قهرمانانِ فیلم همذات پنداری می کند ، از آنها الهام می گیرد و می تواند با پروازی آزادانه بر بالهای خیال با قهرمانانِ فیلم همراه شود تا جایی که از زنجیر های واقعیت آزاد می شود و می تواند امکاناتِ بیشتر و ساحتی نو و جدید را در مقابلش تجسم کند . گاهی می توان با تلفیقی از رویکرد های بالا به تحلیلی مناسب برای فیلم ها دسترسی پیدا کرد. همانگونه که قصه ها و افسانه ها ریشه در ناخودآگاهِ جمعی دارند و بر خواسته از روانِ جمعی هستند داستان ها و روایت هایِ نو و فیلم ها نیز می توانند بر روانِ جمعیِ توده های مردم تاثیر گذار باشد .در میزانِ قدرتِ فیلم ها همین کافی ست که بگوییم این ابزارِ معجزه گر این توانایی را دارد که دلبستگی ها و خواسته های ما را متحول کند و یا حتی طرح واره های شناختی تودۀ عزیمی از انسانها را تحتِ تاثیر قرار دهد.