مبحث عقده ی مادر یکی از اساسی ترین و سهمگین ترین مباحث در حوزه ی روانشناسی تحلیلی است سهمگین از این باب که در عین سادگی، درک آن بسیار دشوار استو بر فرض درک آن، عمل کردن به فرامین رهایی از عقده ی مادر بسیار دشوار می نماید زیرا عقده ی مادر ریشه در آرک تایپ مادر دارد و اشتباه رایج این است که افراد عقده ی مادر را با مادر نوعی اشتباه می گیرند و دچار آلودگی مادر می شوند.

و تمامی منشا عقده ی مادر را در یک موجود بیرونی تصور کرده و کلیه ی بار مسئولیت ناشی از پرداختن به عقده ی مادر را بر روی مادر حقیقی فرافکن می کنند از این باب، پرداختن به عقده ی مادر امری است لازم و ضروری و جوان برای تشرف به آیین بالندگی خود می بایست که در ابتدا بر عقده ی مادر خود فائق آید حال به چند نمونه از چره های مختلف عقده ی مادر اشاره می کنیم نشسته بر مرکب مرگ


با سرعت بالا رانندگی کردن و لایی کشیدن و تک چرخ زدن، نشان از عقده ی مادر تغییر شکل داده ونقاب زده ی فردی است که به این اعمال مبادرت می کند فرد تا جایی پیش می رود که بتواند بر اژدهای درونی خود غلبه کند غافل از اینکه این شکل تغییر یافته ی اژدهاست که به اصرار فرد در بیرون متجلی شده اما نبرد اصلی در درون اتفاق خواهد افتاد و فرد بدون آگاهی از این موضوع، به تهور خود تا جایی ادامه می دهد که آنیمای ویرانگر از زهر خود جامی نوشین به او بچشاند و در این مقطع است که عقده ی مادر بر او غلبه می کند فرد یا جان در راه حرکات متهورانه ی خود خواهد داد یا اینکه با عقده ی مادر به توافق می رسد که تن به خودکشی سپارد و این است پایان غم انگیز یک شوالیه ی بر عکس نشته بر زین

آلودگی های پسر/مرد با مادر حقیقی
نمی دونی مامانم چه قرمه سبزی هایی درست می کنه این جمله ی معروف را تا به حال، خیل کثیری از همسران مردانی که دچار اختلاط و آلودگی با وجه مادر هستند شنیده اند مردی که دچار این نوع از آلودگی است، همه چیز را در مادر خود می بی ند
فکر می کند که هر کاری که مادر خود می کند درست است مادر خود را نماد و تجلی تمامیت می داند و همسری را بر می گزیند که شباهت های فراوانی با مادر خود داشته باشد.

این مرد بارها و بارها شیوه ی درست خانه داری، همسر داری، فرزند داری و … را به همسر خود یادآور می شود و از او می خواهد در جهت اینکه بتواند الگو و نماد این شیوه ی درست را به صورت عینی ببیند، به مادرش(مادر مرد) توجه و دقت کند و از او الگو بگیرد
مرد مادر خود را نماد تمامیت، فراوانی و در مقاطعی، خود شاخ فراوانی می بی ند و هیچ زنی نمی تواند جای مادر مرد را برای او بگیرد
آلودگی مرد با مادر خود زمانی شدت می گیرد که مادر مرد، رگه هایی از دیمیتر اسطوره ای را نیز با خود به همراه داشته باشد و این می شود یکی از حالات آلودگی پسر با عقده ی مادر.

عقده ی مادر و آیین تشرف

دکتر جانسون از قول یونگ می گوید ، مراجعی که به یک روانکاو یا مشاور مراجعه می کند، یا ۲۱ ساله است یا ۴۵ ساله این دقیقا یعنی چه؟ این بدین معنی است که فرد یا در ابتدای سفر من-جهان (Ego World) خودش قرار دارد یا اینکه این مرحله را رد کرده، قدم در ابتدای سفر من-روحانیت (Ego Self)خود نهاده است افراد یا در نیمه ی اول زندگی خود قرار دارند یا در نیمه ی دوم آن نیمه ی اول زندگی مربوط به ساختن جهان است و نیمه ی دوم زندگی مربوط به ساختن خویشتن خویش و معنویت است حال نگوییم ساختن معنویت بهتر است و به جای آن بگوییم پرداختن به دنیای معنوی خود و قدم نهادن در پروسه ی فردانیت و تفرد خویشنیمه ی اول زندگی ربط مستقیم به عقده ی مادر فرد دارد

معمولا افراد به دلیل مشرف نشدن به آیین ورود به ساخت دنیای بیرون، همگی در این برهه دچار عقده ی مادر می گردند از آن دردناک تر این است که فرد، در مصاف با عقده ی مادر خویش، تجلی کامل آن را در مادر حقیقی خود می بیند و هر چه داد است بر سر او می کشد و فرافکنی را به صورت تام و تمام در مورد او به اجرا می گذارد آیین تشرف همچون رفتن به خدمت مقدس سربازی است از این باب می گویند مقدس که پیشینیان نیز آیین تشرف به مردانگی داشته اند و این تقدس بار تاریخی دارد نوجوانان از آغوش گرم و بهشت گونه ی مادر حقیقی جدا می شدند و به آیین تشرف مردانگی رهنمون می گشتند

حتی در ایران باستان، این آیین تشرف یک سال به طول می انجامیده است اما امروزه دیگر آیین تشرفی وجود ندارد و جوان در جنگ با اژدهای درونی خود (عقده ی مادر) تنها به تجلی های بیرونی آن بسنده می کند و به اشتباه با پدر، مادر، خواهر، برادر، معلم، پلیس و …. درگیر می شود اینکه نوجوان بداند که جنگ او درونی است و بیرونی نیست کمک بسیار زیادی در جهت خاموش شدن فرافکنی او صورت می گیرد و به قول معروف این اشتری است که بر درگه این خانه زانو خواهد زد و هیچ مفر و پناهی از آن وجود ندارد

در صورت شناسایی اژدهای درونی، فرد رفتار مسالمت آمیز با اطرافیان خود در پیش خواهد گرفت و منشا ناکامی های خود را اطرافیان خود و جامعه و کشور و … نخواهد دید فرد با خود به صلح درونی در می آید و درون صلحجو منجر به صلح بیرونی می گردد و اینگونه است که تنها بخش اول گذر از عقده ی مادر انجام می گردد بخش خاموش شدن فرافکنی